Вселенското летало „Старшип“ на компанијата SpaceX успешно се врати на Земјата, а во историски потег беше фатено во воздух со огромни механички раце над истата локација во Тексас од која полета 22 часа претходно. Ова е првпат да успее ваков маневар, со кој компанијата на Илон Маск направи голем чекор кон целосна повторна употреба на најмоќната ракета во светот.
Успехот доаѓа и покрај проблемите со првиот дел од ракетата, познат како бустер, кој експлодирал кратко по лансирањето во петокот. Така, SpaceX не успеа да го реализира планираното двојно фаќање, но враќањето и фаќањето на самиот „Старшип“ помина успешно.
They did it! SpaceX has just caught their Starship rocket for the first time ever, marking the first recovery of a conventional orbital rocket upper stage in history!
This is one of the greatest engineering achievements in history. Congrats to the entire @SpaceX team! 🚀 https://t.co/9KAzAcd3e8
— Sawyer Merritt (@SawyerMerritt) November 14, 2026
Додека леталото од не’рѓосувачки челик се спушташе вертикално кон лансирната рампа, остатоците од бустерот беа обезбедени со пловки во Мексиканскиот Залив.
Од SpaceX велат дека успешното враќање на „Старшип“ е доказ дека леталото може повторно да се користи, што е еден од клучните предуслови за идните мисии кон Месечината и Марс. Позитивно реагираше и НАСА, која со милијарди долари го финансира развојот на леталото за да може со него да ги испрати астронаутите на мисијата „Артемис“ на Месечината.
Ракетата обиколи 14 пати околу Земјата
„Старшип“, висок 124 метри, полета во петокот попладне од базата на SpaceX во Тексас, во близина на границата со Мексико. Горниот дел од ракетата успешно се одвои од бустерот, влезе во орбитата и ослободи 26 напредни сателити „Старлинк“.
Леталото потоа продолжи да кружи околу Земјата на висина од 265 километри и направи 14 обиколки, што е значителен напредок во споредба со претходните мисии, кога успеваше да направи само една или две обиколки.
Ова беше 15-ти лет на целосната верзија на „Старшип“ од 2023 година и втор што стигнал до орбитата. Од SpaceX соопштија дека системите на леталото функционирале правилно, вклучително и топлинскиот штит, кој е клучен за безбедно враќање низ атмосферата.
Од компанијата објаснија дека моторите на бустерот се изгаснале предвреме при враќањето. Системот за навигација утврдил дека бустерот не е во соодветна положба за слетување, по што автоматски ја пренасочил траекторијата кон морето и ја активирал процедурата за самоуништување. Инженерите сè уште ја истражуваат причината за дефектот.
Плановите за Месечината и Марс
SpaceX планира во наредните месеци да започне со лансирање на „Старшип“ и од вселенскиот центар „Кенеди“ на Флорида.
НАСА планира со помош на ова летало да ги спушти астронаутите на мисијата „Артемис“ на Месечината и да учествува во изградбата на постојана лунарна база. Компанијата на Маск, пак, има уште поамбициозни планови – испраќање цела флота летала за изградба на град на Марс.
Според плановите на НАСА, мисијата „Артемис IV“ би требало да се реализира во 2028 година и да го означи враќањето на луѓето на површината на Месечината, повеќе од половина век по завршувањето на програмата „Аполо“.
