Преговарачки тим од Катар утрово отпатува за Техеран со цел да помогне во финализирањето на договорот за ставање крај на воениот конфликт меѓу САД и Иран, потврдија извори запознаени со ситуацијата за агенцијата Ројтерс.
Катар, заедно со Пакистан, со месеци наназад посредува меѓу Вашингтон и Техеран во обид да се најде заеднички јазик. Дипломатските напори кулминираа викендов со интензивни разговори, вклучително и телефонски повик меѓу премиерите на Катар и Пакистан, во кој Доха изрази силна поддршка за клучната медијаторска улога на Исламабад.
Дипломатски притисок и планови за виртуелно потпишување
Поради стравувањата дека секое одложување на процесот може да доведе до колапс на преговорите или до повлекување на некоја од страните, медијаторите и официјалните лица донесоа одлука да се укине првично планираната средба со физичко присуство во Европа. Наместо тоа, во текот на изминатиот ден е договорено да се спроведе електронско (виртуелно) потпишување на Меморандумот за разбирање, со цел да се избегнат какви било саботажи во „последен мин“.
Како дополнителна причина за виртуелното потпишување се наведуваат и сериозните логистички и безбедносни предизвици во Вашингтон. Имено, американскиот претседател Доналд Трамп утре рано наутро заминува за Франција на самитот на Г7, додека потпретседателот Џеј-Ди Венс требаше да патува за Европа на потенцијалното потпишување. Бидејќи претседателот и потпретседателот на САД не смеат да патуваат во странство истовремено од безбедносни причини, планот за физичка средба беше отфрлен.
Конфликтни изјави околу тајмингот
И покрај очигледниот напредок, Вашингтон и Техеран сè уште испраќаат спротивни пораки во јавноста, особено околу точниот момент на потпишувањето.
Ставот на САД: Претседателот Доналд Трамп во саботата оптимистички изјави дека договорот е закажан за потпишување во недела (денеска) и нагласи дека веднаш по потпишувањето „Ормутскиот теснец ќе биде ОТВОРЕН ЗА СИТЕ“. Тој додаде дека се надева оти процесот ќе помине мазно, но предупреди дека во спротивно, САД ја имаат „крајната алтернатива“. Оптимизам покажа и пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф, кој изјави дека условите би можеле да се дефинираат во рок од 24 часа.
Реакцијата на Иран: Од друга страна, Исламската револуционерна гарда на Иран (ИРГЦ) најостро ја демантираше можноста за потпишување во недела, критикувајќи го Трамп за неговото „невообичаено инсистирање“. Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаи, потврди дека потпишувањето нема да се случи денеска, но не ја исклучи можноста тоа да се реализира во наредните денови, повикувајќи на претпазливост поради „нестабилноста на другата страна“.
Што предвидува договорот и кои се следните чекори?
Доколку Меморандумот за разбирање биде успешно потпишан, тоа нема веднаш да значи конечно решение, туку ќе го означи почетокот на нов 60-дневен период на преговори за тоа како да се имплементира самата рамка на договорот.
Засега остануваат нејасни и деталите околу финансиското олеснување (укинувањето на санкциите) кои Иран треба да ги добие, што предизвикува скептицизам кај жителите на Техеран, но и сомнеж кај аналитичарите дали јавните несогласувања се само дел од политичкиот маркетинг или рефлектираат подлабоки проблеми кои можат да го урнат договорот.
Меѓународната заедница будно ја следи ситуацијата. Британскиот премиер Кир Стармер веќе оствари телефонски разговор со Трамп, нагласувајќи ја важноста договорот да донесе „траен и издржлив мир“. Се очекува оваа тема да биде клучна и во вторник во Франција, каде Трамп ќе има работен ручек со лидерите на Г7 и претставници од Блискиот Исток.
