Цигарата со децении беше централниот симбол на употребата на никотин во Европа. Денес, таа слика постепено се менува. Помалку Европејци пушат отколку пред една деценија, а истовремено на пазарот се појавуваат и растат нови категории производи кои го менуваат начинот на кој дел од потрошувачите користат никотин.

Според анализата на Заедничкиот истражувачки центар на Европската комисија, објавена во мај 2026 година, околу 24% од возрасните во Европската Унија пушат, наспроти 28% во 2012 година. Кај младите на возраст од 15 до 24 години, уделот се намалил од 29% во 2012 на 22% во 2023 година.

Но, падот на пушењето е само еден дел од приказната. Во истиот период значително се менува и структурата на европскиот пазар. Електронските цигари и производите со загреан тутун стануваат поприсутни, а во последните години сè поголемо внимание привлекуваат и никотинските кесички. Европската комисија во својата евалуација на законодавството за контрола на тутунот од април 2026 година токму електронските цигари, загреаните тутунски производи и никотинските кесички ги издвојува меѓу категориите чија појава и раст го менуваат пазарот.

Од една доминантна категорија кон повеќе избори

Пред петнаесетина години изборот на потрошувачите главно се сведуваше на различни видови традиционални тутунски производи. Денес постојат повеќе категории со различен начин на употреба: производи што согоруваат тутун, производи што го загреваат, електронски производи и орални никотински производи. Никотинските кесички се дел од токму оваа нова генерација производи. Тие не содржат тутун, туку никотин, и се користат орално, без согорување и без создавање чад.

Се менува и односот кон пушењето

Промената на производите оди паралелно со промена на општествениот однос кон пушењето. Во изминатите години европските земји воведуваа ограничувања за пушење во затворени простории, предупредувања на пакувањата, ограничувања за рекламирање и други мерки за контрола на тутунот. Европската комисија оценува дека постојната регулаторна рамка придонела за намалување на пушењето и на смртните случаи поврзани со тутунот во ЕУ.

Во исто време, новите категории создаваат поинаква потрошувачка средина. Производите што не создаваат чад можат да се користат на поинаков начин и во поинакви ситуации од традиционалната цигара. Тоа дополнително го менува начинот на кој изгледа употребата на никотин во секојдневието.

Нова фаза на европската никотинска култура

Европската трансформација затоа не може да се објасни со еден производ или една причина. Истовремено се случуваат неколку процеси, се намалува распространетоста на традиционалното пушење, се менува односот кон цигарата, технологијата носи нови категории производи.

Она што денес се случува во Европа не е едноставна замена на еден производ со друг, туку постепено преобликување на целата култура поврзана со пушењето и употребата на никотин. Цигарата повеќе не е единствената референтна точка, а новите категории сè појасно го менуваат пазарот, навиките и очекувањата на потрошувачите.