Масовните студентски демонстрации во албанскиот главен град, Тирана, во текот на изминатите 24 часа прераснаа во долготрајни и насилни судири со полицијата.
Демонстрантите запалија згради на државни институции и простории на банки, искршија излози и фрлаа камења кон полициските службеници. Полицијата употреби водени топови и солзавец за да ја растера толпата.
Британскиот весник „Гардијан“ (The Guardian) објави дека 23 полицајци и шест други лица побарале лекарска помош, додека 35 лица се приведени. „Ројтерс“ извести за пожари во зградата на Министерството за образование и на две локации на банки, вклучително и во филијала на „Рајфајзен банка“ (Raiffeisen Bank) во близина на Министерството.
Оваа ескалација претставува најсериозен излив на насилство насочен против владата на премиерот Еди Рама, откако летово започна долготрајниот бран протести. Незадоволството, кое првично беше фокусирано на планираните големи туристички инвестиции долж јужниот брег на земјата, постепено прерасна во пошироко движење против корупцијата, актуелната власт и недостигот на доверба во политичката елита.
Police lines in Tirana appear to have collapsed as protesters manage to seize officers’ gear. Flames have also engulfed the Ministry of Justice.
PM Rama loyalists, such as Tourism Minister Blendi Gonxhja, continue to address this critical situation with shocking irresponsibility https://t.co/paL0L1XX2S— Tirana Report (@Tirana_Report) October 14, 2026
Демонстрациите во Тирана започнаа поради растечкото незадоволство кај младите во однос на состојбата на универзитетите, условите во студентските домови, трошоците за високо образование и реалноста на секојдневниот живот.
Студентските организатори како главни проблеми ги наведуваат недоволната финансиска поддршка, зголемувањето на школарините и неизвесните кариерни перспективи по дипломирањето.
Според „Гардијан“, десетици илјади луѓе излегоа на улиците на главниот град. Протестот брзо се прошири надвор од барањата поврзани со образовниот систем, прераснувајќи во демонстрации против владата на Еди Рама.
Властите го осудија насилството и предупредија дека поединците кои напаѓаат полицајци, подметнуваат пожари во згради или уништуваат имот, ќе сносат лична одговорност пред законот.
Заменик-премиерката, Албана Кочиу, изјави дека, иако правото на протест е легитимно, тоа не може да послужи како оправдување за насилство, уништување на урбаната инфраструктура или улични судири. Таа ги повика студентите и граѓаните, кои го поддржуваат мирното изразување на ставовите, да се оградат од вандализмот.
Албанскиот претседател, Бајрам Бегај, го осуди насилството и повика на смирување на ситуацијата. „Правото на мирен протест е темел на демократијата и должност на државата е да го гарантира. Сепак, насилството не може да биде средство за изразување незадоволство, а употребата на сила од страна на полицијата не смее да ги надмине законските граници и принципот на пропорционалност“, изјави Бегај.
Претседателот ги покани младите да се вклучат во дијалог со него.
🔴ALBANIA🇦🇱| Student protests in Europe have reached Albania. Students have taken to the streets—following a sit-in outside the Ministry of Education in #Tirana—to protest the high cost of education and the lack of jobs. Police used tear gas & water cannons to contain the unrest. https://t.co/YMTkz5oteF
— Nanana365 (@nanana365media) October 14, 2026
Инвестициските планови во кои се вклучени Џаред Кушнер и неговата фирма „Афинити партнерс“ (Affinity Partners) предвидуваат развој на туризмот од голем обем долж јужниот брег на Албанија, вклучувајќи проекти во близина на островот Сазан и крајбрежната област Звернец. Вредноста на еден од овие проекти се проценува на околу 1,4 милијарди евра. Областа околу лагуната Нарта и заштитените крајбрежни зони во јужна Албанија имаат голема вредност од аспект на зачувување на природата; според меѓународни извештаи, тие претставуваат живеалиште за фламинга, фоки и морски желки. Организациите за заштита на животната средина предупредија на потенцијалните ризици по биодиверзитетот, доколку изградбата и придружната инфраструктура навлезат во овие чувствителни природни предели.
Противниците на проектот изразија загриженост не само во однос на влијанието врз животната средина, туку и во однос на транспарентноста на процесот. Во извештај од 4 јуни, „Ал Џезира“ наведе дека Специјалното обвинителство на Албанија за борба против корупцијата и организираниот криминал започнало истрага за средства поврзани со стекнувањето и продажбата на земјиште наменето за овие инвестиции.
Албанскиот премиер, Еди Рама, застана во одбрана на туристичките инвестиции, тврдејќи дека тие можат да привлечат капитал, да отворат работни места и да го поддржат развојот на земјата како туристичка дестинација.
Критичарите, сепак, сметаат дека економските придобивки не можат да го оправдаат недостатокот на транспарентност или потенцијалната штета врз заштитените природни подрачја.
Европската унија изрази загриженост поради насилната ескалација во Тирана. Делегацијата на ЕУ во албанскиот главен град соопшти дека е запознаена со извештаите за прекумерна употреба на сила од страна на полицијата врз демонстрантите и новинарите, при што повика на итна истрага и намалување на тензиите.
фото/ЕПА
