Дури и ако САД и Иран избегнат нова ескалација, енергетската криза и прекините во синџирите на снабдување нема брзо да исчезнат. Нормализацијата на пловидбата низ Ормутскиот теснец може да трае со месеци или години, пишува „Дојче веле“.
Многу политичари, компании и инвеститори веруваат дека повторното отворање на Ормутскиот теснец брзо ќе ги сруши цените на енергијата, штом танкерите за нафта и гас, кои моментално се заробени во Персискиот Залив, можат да продолжат да пловат.
Но, раководителите на нафтените и бродарските компании и економските експерти го предвидуваат спротивното. Тие предупредуваат дека мирот нема веднаш да ги врати енергетските пазари и глобалните синџири на снабдување во нормала. Последиците, велат тие, би можеле да траат со месеци, па дури и со години.
Амин Насер, извршен директор на „Сауди Арамко“, најголемиот снабдувач на нафта во Заливот, минатиот месец им рече на инвеститорите дека дури и ако Ормутскиот теснец се отвори веднаш, „ќе бидат потребни месеци пазарот да се ребалансира“. Ако блокадата трае само уште неколку недели, додаде Насер, „нормализација нема да се случи до 2027 година“.
Сообраќајот низ тесниот воден пат меѓу Иран и Оман останува далеку под нормалното ниво, и покрај кревкиот прекин на огнот и мировните преговори кои постојано наидуваат на пречки.
Цените на нафтата остануваат околу 30 проценти повисоки отколку пред војната, поткрепени од високите цени на бензинот, дизелот и ѓубривата. Дополнителните трошоци ја поттикнуваат глобалната инфлација, ги нарушуваат синџирите на снабдување и ги зголемуваат цените на храната низ целиот свет, бидејќи ѓубривото – често направено од природен гас – станува поскапо за земјоделците.
Експертите веруваат дека, по постигнувањето мировен договор, превозните компании ќе треба да ја вратат доволно довербата за да ги вратат своите бродови во регионот на Персискиот Залив. Ова може да бара период на набљудување од 30-45 дена.
Исто така, ќе бидат неопходни безбедносни мерки, вклучително и меѓународни поморски патроли за заштита на бродовите од можни спорадични напади.
Сопствениците на бродови и екипажите остануваат исклучително претпазливи, бидејќи нападите врз бродови во Ормутскиот теснец продолжуваат.
„Само во изминатата недела беа погодени повеќе бродови“, изјави за Блумберг извршниот директор на „Шеврон“, Мајк Вирт.
„Потребен е само еден напад врз брод за повеќето од нив да се откажат од преминот“, изјави за ДВ Нил Крозби, директор за истражување во „Спарта Комодити“. Тој додаде дека бродските компании ги замениле профитите од Заливот со други рути, па затоа прашањето е: „Зошто би го преземале тој ризик?“
Лојдс од Лондон, водечкиот светски пазар за поморско осигурување, забележа нагло зголемување на премиите за осигурување од воен ризик за премин низ Ормутскиот теснец. Овие премии останаа високи дури и по прекинот на огнот што стапи на сила на 8 април.
Откако теснецот ќе биде безбеден за пловидба, многуте танкери што веќе се заробени во Персискиот Залив ќе мора безбедно да пловат, додека нови бродови ќе пристигнат од далечни пристаништа, некои од другата страна на светот, за да преземат нов товар.
„Тој процес би можел да трае осум недели, а можеби и подолго, во зависност од тоа колку време трае секој чекор“, предупреди Крозби.
Физичкото оштетување на енергетската инфраструктура во Заливот, исто така, ќе предизвика дополнителни одложувања. Десетици нафтени полиња, цевководи, рафинерии и постројки за течен природен гас (LNG) беа погодени за време на конфликтот. Консултантската фирма „Ристад енерџи“ во април процени дека трошоците за поправки ќе бидат помеѓу 25 и 58 милијарди долари.
фото/Depositphotos
