На банкарските сметки на македонските граѓани се наоѓаат 7,51 милијарда евра, а депозитите продолжуваат да растат и покрај инфлацијата и високите животни трошоци. Сепак, оваа сума не открива колкав дел од парите е распределен меѓу населението, а колкав е концентриран кај граѓаните со највисоки приходи.
Податоците на Народната банка, објавени по повод Светскиот ден на штедењето – 31 октомври, покажуваат дека вкупните депозити во банкарскиот систем во септември достигнале речиси 11,2 милијарди евра. Од нив, депозитите на домаќинствата изнесувале 7,51 милијарда евра, наспроти околу 7,2 милијарди евра на почетокот на годината. Тоа претставува раст од приближно 310 милиони евра за девет месеци.
Доколку вкупната сума се подели на околу 1,83 милиони жители, просекот би изнесувал приближно 4.100 евра по жител. Сепак, станува збор само за математичка пресметка, а не за реална слика за заштедите на граѓаните. Во депозитите се вклучени и средствата на трансакциските сметки, парите по видување и орочените депозити, што значи дека не станува збор исклучиво за долгорочни заштеди.
За да се утврди колку навистина штеди просечниот граѓанин, потребни се подетални податоци за висината на депозитите и бројот на штедачи. Вкупната сума не покажува колку домаќинства располагаат со значителни заштеди, а колку едвај успеваат да ги покријат тековните потреби.
Истовремено, расте и задолжувањето на населението. Во септември кредитите на граѓаните достигнале приближно 4,93 милијарди евра, додека депозитите биле повисоки за повеќе од две милијарди евра.
Во текот на годината депозитите на домаќинствата бележеле претежно раст, иако имало и повремени намалувања. Во март граѓаните повлекле околу 31,8 милиони евра, додека во јули заштедите достигнале приближно 7,52 милијарди евра. Во август се намалиле на 7,49 милијарди, за во септември повторно да пораснат на 7,51 милијарда евра.
Податоците укажуваат и на поголема ориентација кон денарско штедење и подолгорочно орочување на дел од средствата, што може да се поврзе со довербата во домашната валута и каматните стапки што ги нудат банките.
Сепак, можноста за штедење не е иста за сите граѓани. Додека некои домаќинства можат редовно да издвојуваат дел од приходите и да создаваат финансиска резерва, други најголемиот дел од средствата ги трошат за храна, домување, струја, греење и превоз.
Затоа, растот на депозитите не мора да значи и подобрување на животниот стандард на целото население. За да се добие пореална слика за финансиската состојба на граѓаните, потребни се податоци за тоа колку домаќинства имаат заштеда доволна за неколку месеци, колку не можат да покријат непредвиден трошок и кај кого се концентрирани најголемите депозитни средства.
Милијардите во банките покажуваат дека банкарскиот систем располага со сè повеќе средства, но сами по себе не значат дека секој граѓанин има поголема финансиска сигурност.
