Лебот е основна прехранбена намирница, но често се поставува прашањето: колку е навистина здраво да се јаде секој ден?
Додека некои тврдат дека лебот треба да се избегнува поради содржината на јаглехидрати, други истакнуваат дека тој може да биде дел од урамнотежена исхрана. Што велат угледните здравствени институции и експертите за исхрана?
Не постои универзална препорака која го одредува точниот број на парчиња леб што едно возрасно лице треба да ги консумира дневно. Препорачаната количина зависи од индивидуалните енергетски потреби, нивото на физичка активност, остатокот од исхраната и видот на лебот што се консумира.
Лебот може да биде дел од здрава исхрана
Според британската Национална здравствена служба (NHS), храната богата со скроб – како што се лебот, компирите, оризот и тестенините – треба да сочинува нешто повеќе од една третина од вкупната исхрана. Од NHS напоменуваат дека овие намирници се важен извор на енергија и исто така можат да придонесат за внесот на растителни влакна, витамини и минерали.
NHS препорачува, секогаш кога е можно, да се избира леб од цело зрно и други видови богати со растителни влакна. Иако белиот леб исто така содржи одредени витамини и минерали, тој генерално има помалку растителни влакна од производите од цело зрно.
Што е поважно: количината или видот на лебот?
Експертите од Harvard T. H. Chan School of Public Health нагласуваат дека, кога станува збор за јаглехидратите, квалитетот е од клучно значење. Целите зрна – како што се пченицата и ‘ржта во својата целосна форма – се подобар избор од претежно рафинираните житарки. Лебот од цело зрно содржи повеќе растителни влакна и други корисни хранливи материи кои можат да се изгубат за време на процесот на преработка на житото. Поради оваа причина, експертите советуваат да им се даде предност на производите од цело зрно и да се проверува списокот на состојки на етикетата.
Ова не значи дека белиот леб е строго забранет, ниту пак дека јаглехидратите треба целосно да се исфрлат од исхраната. Важно е да се земе предвид целокупниот начин на исхрана, наместо да се фокусирате само на една конкретна намирница.
Што се смета за една порција леб?
Американското здружение за срце (American Heart Association) наведува дека едно парче леб од цело зрно се смета за една порција од групата на житарки. За возрасните, во зависност од нивните енергетски потреби, препораката е приближно три до шест порции житарки дневно, при што најмалку половина од нив треба да потекнуваат од извори на цело зрно. Сепак, овие порции не се однесуваат исклучиво на лебот. Тие вклучуваат и друга храна, како што се овесот, оризот и тестенините. Затоа, оваа насока не треба да се толкува како препорака дека секој треба да консумира од три до шест парчиња леб дневно.
Што препорачува Светската здравствена организација?
Светската здравствена организација (СЗО) препорачува јаглехидратите првенствено да потекнуваат од интегрални житарки, зеленчук, овошје и мешунки. За повеќето луѓе, јаглехидратите можат да сочинуваат значителен дел од вкупниот дневен енергетски внес; сепак, изворот и квалитетот на овие јаглехидрати играат важна улога.
СЗО нагласува дека здравата исхрана треба да биде разновидна, избалансирана и прилагодена на индивидуалните потреби. Нејзините насоки не одредуваат единствена дневна горна граница за лебот, изразена преку бројот на парчиња.
