Кoj во Америка сè уште се сеќава на Јицак Рабин? Едвард Лус, уредник на „Фајненшл тајмс“, го поставува ова прашање со доста цинизам, убеден дека ретко кој под 40 години се сеќава на храбриот израелски премиер кој бараше мир со Палестинците.
Неговото убиство во 1995 година, од страна на еврејски екстремист, го турна Израел надесно и го означи почетокот на ерата на Бенјамин Нетанјаху, која нема крај на повидок. Лус истакнува дека не треба да биде мистерија зошто помладите Американци денес се пропалестински настроени како што некогаш биле нивните предци. Рабинот го ризикуваше својот живот за мир. Што ќе каже историјата за Нетанјаху?, прашува Лус.
Промената во расположението на американската јавност е, според Лус, впечатлива. Дури 60 проценти од Американците сега гледаат негативно на Израел, според податоците на „Пју Рисрч“. Колку се помлади испитаниците, толку е поголем процентот.
Според анкетата на НБЦ, три четвртини од младите луѓе на возраст од 18 до 29 години сочувствуваат повеќе со Палестинците отколку со Израелците. Лус предупредува: Како што „бумерите“ полека исчезнуваат од сцената, американскиот антиизраелски тренд веројатно само ќе се зајакне. Помалку Американци го гледаат Израел како Давид кој се спротивставува на арапски Голијат; повеќе ја поврзуваат земјата со брутален милитаризам.
Може ли Трамп да му сврти грб на Нетанјаху?
Лус оди чекор понатаму и тврди дека постои многу реален ризик Израел да се скара со самиот Доналд Трамп. Во одреден момент, Трамп ќе мора да склучи договор со иранскиот режим за да се стави крај на операцијата „Епски бес“. Какви и да се деталите од тој договор, Израел речиси сигурно ќе се спротивстави на него.
Американците забележаа колку влијателен бил Нетанјаху во убедувањето на Трамп дека нападот врз Иран е воопшто добра идеја, пишува Лус. Произраелските групи, додава тој, потрошија голем дел од својот углед обвинувајќи го секој што укажува на влијанието на Нетанјаху за ширење антисемитска пропаганда. Таквата реторика ги претвора милиони ционистички Американци во „антисемити“.
Секако, Лус нагласува дека Трамп е единствено одговорен за влечењето на Америка во оваа војна што беше започната од каприц. Но, како што објави „Њујорк тајмс“, најгласниот застапник на нападот беше Нетанјаху. Дури и најблиските советници на Трамп – од шефовите на Стејт департментот Марко Рубио и Џ.Д. Венс до директорот на ЦИА Џон Ратклиф – покажаа различен степен на скептицизам. Нетанјаху не беше куклар, но неговите убедливи вештини со Трамп беа клучни, забележува Лус.
Меѓу демократите се случува уште еден драматичен тренд против Израел. Лус забележува дека минатата недела, 40 од 47 демократски сенатори гласаа за блокирање на продажбата на американско оружје на Израел. Само пред неколку години, демократите се натпреваруваа за пари од AIPAC, најмоќното произраелско лоби во земјата. Денес, пишува Лус, демократите ветуваат дека ќе престанат да прифаќаат она што го сметаат за валкани пари.
Дури и потенцијалните кандидати за Белата куќа се натпреваруваат да се дистанцираат од Израел. Темпото го поставува Рам Емануел, поранешниот градоначалник на Чикаго, кој вети дека ќе ги прекине годишните американски субвенции за Израел од 3,8 милијарди долари.
Нетанјаху си ископа дупка
Емануел вели дека Израел може да купува оружје по пазарни цени како и секој друг сојузник, и ако ги прекрши правилата на војување, Америка треба да му воведе ембарго. Лус истакнува дека средното име на Емануел е „Израел“ и дека некогаш бил цивилен волонтер во израелската армија, што само дополнително нагласува колку многу се променила ситуацијата.
Нетанјаху си ископа дупка, верува Лус. Кога Емануел беше шеф на кабинетот на Барак Обама во 2009 година, Нетанјаху наводно го нарече „самомразлив Евреин“ едноставно затоа што Емануел се спротивстави на изградбата на нови еврејски населби на Западниот Брег. Ваквите тактики на ниско ниво ја поставија сцената за денешниот отпор кон Израел.
Излезот на Трамп од иранскиот хаос
Следниот чин ќе бидат напорите на Трамп да најде излез од операцијата „Епски бес“. Лус се сомнева дека Трамп ќе добие подобар договор со Иран од оној што Обама го договори во 2015 година. Потоа Нетанјаху го прекрши целиот протокол држејќи говор пред Конгресот против договорот, а во 2018 година го убеди Трамп да се повлече од него. Резултат? Иран оттогаш збогати доволно ураниум за десетина нуклеарни бомби.
Ако новата рамка на Трамп не успее да ја ограничи балистичката програма на Иран и да ги прекине врските на Техеран со неговите регионални сојузници, Нетанјаху ќе го мрази исто колку и договорот на Обама, предвидува Лус.
Двете земји чекаат избори на крајот од годината. Нетанјаху е премногу лукав за да ризикува кампања без поддршката на Трамп, пишува уредникот на „Фајненшл тајмс“. Но, стремежот на Трамп за самоодржување веројатно ќе го запре пред да ризикува масовни американски жртви со испраќање копнени сили во Иран. Нетанјаху е во ќорсокак: единственото нешто за кое може да биде сигурен е дека кој и да дојде по Трамп ќе биде многу помалку пријателски расположен, заклучува Едвард Лус.
Фото: ЕПА
