Став: ГРАЃАНСКИ ВОДИЧ НИЗ  ЛАВИРИНТИТЕ  НА  НЕУСТАВНОСТА НА ЗАКОНОТ ЗА УПОТРЕБА НА ЈАЗИЦИТЕ 2018 (3 дел)



ript>

НЕУСТАВНОСТ БР 3: НЕМАЊЕ ПРАВЕН ОСНОВ ЗА ЗУЈ 2018 КАКО ПОСЕБЕН И СПЕЦИЈАЛЕН ЗАКОН ЗА УПОТРЕБА НА ЈАЗИЦИТЕ ОД АСПЕКТ НА ПРАВНАТА СИСТЕМАТИКА ( И  ПО РАМКОВНИОТ ДОГОВОР И ПО УСТАВОТ)


 

Во воведот на ЗУЈ 2018 година,  во делот „Оцена на состојбите во областа што треба да се уреди со законот и причините за негово донесување“ самиот предлагач (Владата на РМ)  ударно прави повикување на систематиката и содржината Рамковниот договор од 2001 година (РД) во однос на употребата на јазиците, како и на Амандманот 5 на Уставот ( член 7 од Уставот на РМ), како подиректен правен основ за негово донесување.  Но, ако се тргне токму од пристапот на уставно-правната систематика и толкување, сосема е јасно дека предлагачот при „готвењето„ на овој закон, воопшто не ја мозгал  „големата слика“ односно бил без минимални (правни) обзири за тоа каде  „оваа турлитава од закон“ може правно- основано да се смести,  а со оглед на карактеристиките на  целината на уставно-правниот поредок. Значи, за она  како ЗУЈ 2018 системски непречено да „лизга“ во правниот поредок, како и хармонично да се „взаби“,  и во деловите кои се засегнати од Рамковниот договор, и во деловите кои не се засегнати од Рамковниот договор. Со други зборови, предлагачот не ги земал во предвид, ниту се обидел да направи релевантно, системско и корелативно „повикување„ на СИТЕ уставни одредби кои вака-така  се однесуваат на уставно-проектираниот правен режим на (службените) јазици и „употребата на јазиците.“ Од сега веќе ноторната вулгарна и безобзирна опсесија за политичка нужда и за нечие политичко поентирање, со исто толку јасна политичка уцена за коалициона влада,  наглава-нанос ЗУЈ 2018 е  кобајаги експлицитно и замаскирано „лоциран“ по основ на Рамковниот договор, но системски изолирано, при што таквото игнорирање на правно-системскиот пристап е искористено и како шанса да се (зло)употреби, повреди и надмине неговата содржина.  Значи, сето тоа со глумење на „изгубени во преводот“ меѓу Итар Пејо и Глупи Август, како и по онаа  фолклорната „да не се сетат душманите„ да ја „видат шумата, а не само дрвото„ Засега, забележето и запамтете го ова, оти,  како што ќе биде последователно укажано во деловите што следат, ваквото тенденциозно игнорирање на системскиот пристап нужно води и до вградување на сериозни системски уставни утки со ЗУЈ 2018 година во поглед на македонскиот јазик, секако, на негова штета, како во повредување на она што е навистина договорено во Рамковниот договор, така и во аспекти и делови кои воопшто не ни биле замислени и политички договорени да бидат засегнати со тој договор во една корелативна смисла и контекст. А и не само во однос на македонскиот јазик, туку и на другите јазици, над или под 20% („неалбански“).

Но, дури и ако се тргне само од систематиката и содржината на РД, како што сугерира и убедува предлагачот дека наводно самиот прави,  како и од содржината на Амандманот 5/Член 7 од Уставот на кој се повикува, најапла ќе се види дека ниту во Рамковниот договор, ниту во уставот, има некаква правна основа за носење на еден ваков закон, и тоа баш во двата аспекта кои се релевантни по правно- системската логика: прво,  како донесување на некаков посебен, сингуларен и специјален закон „за употреба на јазиците“; второ,  по тематска содржина, сосе се што опфаќа таа содржина.  За овој вториот односно содржински аспект ќе бидат посветени посебни точки во овој Водич, конкретно расчленето, па затоа овде нема да се задржуваме на тоа, само контекстуално го  констатираме од аспект на имање/немање уставно- правен основ.  Овде ќе се фокусираме само на првиот аспект – дали може од систематиката и содржината на  споменатите одредби на РД, како  и од уставните одредби во однос на јазичната материја по основ РД, нели, баш онака како што тргнал во самиот пристап и самиот предлагач,  да се заклучи дека има правен основ за носење на еден ваков посебен и специјален закон „за употреба на јазиците“?

Ако некој/а земе да го отвори и прочита Рамковниот договор, дури и не мора целата содржината, само насловите,  сам/а ќе види дека во РМ, на „употреба на јазиците“ се посветени:

  • точката 6 од главната содржина на РД   („Образование и употреба на јазиците“);
  • „член 7 “ од Анексот А на РД како договорена содржина на (идниот) „уставен амандман„ на Уставот на РМ;
  • точката 8 од Анекс Б од РД („Закони што се однесуваат на употребата на јазиците„);
  • точката 6 од Анексот Ц од РД („ Култура, образование и употреба на јазиците„).

Во самата главна содржина на РД, во точката 9, анексите А, Б и Ц се „најавени„ како „составен дел од овој Рамковен договор“ , а секој засебно е посветен на одредена проблематика, притоа, првите два се однесуваат на строго правната проблематика која произлегува од РД (Анекс А- уставни амандмани и Анекс Б – измени во законодавството), додека Анексот Ц се однесува на „имплементација и мерки за градење доверба“.

Е сега, не треба да сте некаков (голем) правник, ниту нешто темелно да си тупите главата со анализа на содржината на одредбите во овие точки на Рамковниот договор и неговите анекси, ниту пак сето тоа да го поврзувате и  системски анализирате во контекст на целината на  македонскиот уставно-правен поредок, за да видите дека – од самиот (правен) јазик што се користи се сугерира политичка и правна обзирност кон  системскиот пристап во последователното  уставно и законодавно регулирање! Исто толку – од авион се гледа дека по системскиот пристап и логика што ја сугерира токму самиот Рамковен договор, ниту е замислено, ниту е договорено, ниту е правно основано и можно да се договори, носење на посебен, сингуларен и специјален закон за „употреба на јазиците“!

Поконкретно, како што се вели, од голо око се гледа и е јасно дека она што се договорило во РД за „јазиците„ се однесува на засебни области кои во уставно-правниот поредок, во самото наше законодавство, преставуваат материја која се регулира во различни закони. Уште повеќе, и без да ја читате содржината на гореспоменатите точки од Рамковниот договор и неговите анекси, и на што/каде/како се однесува, туку баш тргнете онака најударно во однос на областите кои експлицитно се спомнати во насловите („образование„ и „култура“ ), може слободно да искоментирате дека „и малите деца знаат„  дека во „нашиот правен систем“,  и  уставно, и законски, ова е материја која се регулира во засебни закони. Си имаме башка закони од областа на културата, башка закони од областа на образованието ( а и сите други башка области што се наведени, ако навлезете во гореспоменатите точки од РД и неговите анекси), сосе регулирање на „употреба на јазиците“ (сето тоа mutatis mutandis, што би додале правниците) , па така, сето тоа што се договорило во Рамковниот договор само последователно , со сите правни нишани, треба/ло и  се внесува/ло во тие и такви закони  (завршена работа!). .

На оваа тема и по овој основ на неуставност можете дури да си ја дозволите и уште поочигледната и помрзeливата варијанта, што ќе речат негде во некои други земји, онаа на „право за идиоти.“ Видете го само насловот на точката 8 од Анексот Б кој се однесува на „измени во законодавството“ а кој гласи ЗАКОНИ ШТО СЕ ОДНЕСУВААТ НА УПОТРЕБАТА НА ЈАЗИЦИТЕ , по што следи содржинска реденка на кои се прашања и области се однесува тоа, сосема целесообразно, и по системска логика што веќе ја образложив.  Значи, обрнете внимание,  ЗАКОНИ, а не ЗАКОН. Нели, тоа е множина, не еднина, како во секој друг контекст, така и во законодавството, ве уверувам.

Се на се, сосема е јасно, предлагачот на законот и за ваква, крајно едноставна, но крајно суштинска  работа од Рамковниот договор, последователно од уставот, ни глуми  „изгубен во преводот“ меѓу Итар Пејо и Глупи Август, како што веќе констатирав. Последицата за тоа е уште еден пример и уште еден основ на повреда на Рамковниот договор, на неговата вградена содржина во уставот, на други содржини и делови од уставот (како што ќе следи), како и на последователното законодавство (како што ќе следи), баш онака, со еден голем и срамен системски упад и повреда.